महिलाविरुद्ध हिंसा (अन्जना कार्की, सामाजिक विभाग)

                      महिलाविरुद्ध हिंसा

 

 

 

✍️ अन्जना कार्की

    सामाजिक  विभाग

आधुनिक समय, शिक्षा र कानुनको विकास भए पनि धेरै महिलाहरू विभिन्न प्रकारका हिंसाको शिकार भइरहेका छन्। घर, कार्यस्थल, विद्यालय वा सार्वजनिक स्थान जहाँसुकै पनि महिलाले असुरक्षा महसुस गर्नुपर्ने अवस्था देखिन्छ। महिलामाथि हुने यस्तो हिंसाले केवल व्यक्तिको जीवन मात्र होइन, सम्पूर्ण समाजको विकासलाई पनि असर पुर्‍याउँछ।महिलाविरुद्ध हिंसा भन्नाले महिलालाई केवल महिला भएको कारणले गरिने कुनै पनि प्रकारको शारीरिक, मानसिक, यौनिक वा आर्थिक दुर्व्यवहारलाई बुझिन्छ। कुटपिट गर्नु, अपमानजनक शब्द प्रयोग गर्नु, जबरजस्ती यौन सम्बन्ध राख्नु, डर वा दबाब दिनु, आर्थिक रूपमा निर्भर बनाएर नियन्त्रण गर्नु आदि सबै हिंसाका रूप हुन्। नेपालमा धेरैजसो हिंसा घरभित्रै हुने गरेको पाइन्छ, जसलाई घरेलु हिंसा भनिन्छ।यस्तो हिंसा हुनुका विभिन्न कारणहरू छन्। हाम्रो समाज अझै पनि धेरै हदसम्म पितृसत्तात्मक सोचबाट प्रभावित छ, जहाँ पुरुषलाई शक्तिशाली र महिलालाई कमजोर मान्ने प्रवृत्ति पाइन्छ। शिक्षा र चेतनाको कमी, आर्थिक निर्भरता, सामाजिक कुसंस्कार तथा डरका कारण पनि महिलाहरूले हिंसाको विरुद्ध आवाज उठाउन सक्दैनन्। कतिपय अवस्थामा समाजले पीडितलाई नै दोष दिने प्रवृत्तिले पनि समस्या झन् जटिल बनाउँछ।महिलाविरुद्ध हिंसा अन्त्य गर्न महिलाको पनि महत्वपूर्ण भूमिका हुन्छ। सबैभन्दा पहिले महिलाहरूले आफ्ना अधिकार र कानुनी व्यवस्थाबारे जानकारी राख्नुपर्छ। जब महिलाहरू सचेत हुन्छन्, उनीहरू अन्याय सहेर बस्ने सम्भावना कम हुन्छ। त्यसैगरी, हिंसा भएको अवस्थामा चुप लागेर बस्नुको सट्टा सम्बन्धित निकायमा जानकारी गराउनु आवश्यक हुन्छ।अर्को महत्वपूर्ण कुरा महिलाबीच आपसी सहयोग र एकता हो। यदि महिलाहरूले एकअर्कालाई साथ र समर्थन दिन्छन् भने हिंसाको विरुद्ध बलियो आवाज उठाउन सकिन्छ। साथै, आर्थिक रूपमा आत्मनिर्भर बन्नु पनि महत्वपूर्ण पक्ष हो, किनभने आर्थिक स्वतन्त्रताले महिलामा आत्मविश्वास बढाउँछ र निर्णय लिन सक्षम बनाउँछ।

अन्ततः महिलाविरुद्ध हिंसा अन्त्य गर्न केवल महिलाको प्रयास मात्र पर्याप्त हुँदैन; समाज, परिवार र राज्य सबैको सहकार्य आवश्यक हुन्छ। महिलालाई सम्मान गर्ने संस्कार विकास गर्न सकियो भने मात्र सुरक्षित र समान समाज निर्माण सम्भव हुन्छ। महिलाले पनि आफ्नो अधिकारको रक्षा गर्दै न्याय र समानताको लागि दृढतापूर्वक आवाज उठाउन आवश्यक छ।